“Ik heb zó geen zin in kerst! Als ik eraan denk, word ik al doodmoe. Wat vind jij, moet ik gaan of niet?”

Deze vraag hoor ik regelmatig in de praktijk, zeker deze weken voor december. De feestdagen brengen niet voor iedereen licht en warmte. Soms juist spanning, irritatie of een gevoel van verplichting.

Ik geef geen advies — of iemand wel of niet moet gaan. Wat ik wél doe, is samen onderzoeken waar die weerstand over gaat. Want als je begrijpt wat er onder die vermoeidheid of irritatie schuilgaat, kun je vanuit rust en bewustzijn kiezen.

De oude rol
Wanneer ik Marnix vraag wat er in hem opkomt als hij aan kerst met zijn familie denkt, zucht hij diep. “Ik zie alweer voor me hoe mijn moeder eindeloos klaagt over wat er allemaal niet goed gaat. Dat ik te weinig kom, dat mijn zussen veel meer doen. En zij beamen dat dan ook nog eens. Ik ben er zó klaar mee.”
Hij voelt de knoop in zijn maag — boosheid én schuldgevoel tegelijk.

Wat voor de één een warm samenzijn is, kan voor een ander voelen als een jaarlijkse beproeving. Niet omdat je niet van je familie houdt, maar omdat oude patronen en verwachtingen zich als vanzelf weer aandienen.

We vergeten vaak dat we met kerst — hoe volwassen we ook zijn — zomaar kunnen terugvallen in ons gezin van herkomst. De oude dynamiek vindt haar weg: wie zorgt, wie redt, wie zich aanpast. Rollen, die ooit onbewust zijn ontstaan, worden moeiteloos weer ingevuld.

Even stilstaan
Wat kun jij doen? Het enige waar je werkelijk invloed op hebt, is of jij wel of niet weer in je oude rol stapt.

Kijk eens naar de kerstavond als een toneelstuk waarin iedereen zijn vertrouwde rol speelt.
Wat gebeurt er als jij even letterlijk achteruit stapt en het geheel van een afstand bekijkt? Wat zie je dan, vanuit de coulissen, vanuit de zaal?

Ben je geforceerd bezig om de sfeer goed te houden? Zoek je stiekem nog steeds naar bevestiging of goedkeuring? Voel je je verantwoordelijk voor het welzijn van de ander, en cijfer je jezelf daardoor weg?

Terug naar jezelf
Sta er eens bij stil: wil ik dit nog? Klopt deze oude (kind-)rol je nog, of mag die inmiddels plaatsmaken voor een volwassen, vrije versie van jou?

Wanneer je niet meer hoeft te voldoen aan verwachtingen of oude verplichtingen, ontstaat er ruimte. Je hoeft niets meer goed te maken, niets te bewijzen. Vanuit die plek kun je kiezen — wel of niet gaan — zonder schuld of verzet.
Misschien besluit je dit jaar thuis te blijven. Of misschien ga je juist wél, maar anders: met zachtheid voor jezelf, bewust van wat je niet meer wilt dragen. En met mildheid voor je familieleden, zij doen immers ook maar gewoon hun best.

Wat je ook kiest: het wordt jouw keuze.
In vrijheid.
In liefde.